You are here

Crkva Svetih Petra i Pavla pročula se po neobičnoj freski

VELIKA PLANA, 27. decembar 2018 – O crkvi brvnari u Lozoviku, koja je sagrađena 1831. godine, već ste mogli da čitate u ovom serijalu, a odmah pored nje je novije zdanje posvećeno istim svecima – Crkva Svetih Petra i Pavla. Ova nova je građena od 1888. do 1893/4. godine. Tu nema zabune, o godini izgradnje svedoči natpis na ploči od belog mermera u ispustu iznad glavnih dveri: „Opštine lozovičko-saraoračka podigoše ovaj hram za vlade srpskog kralja Aleksandra I i mitropolita Mihajla 1894. g.“

U literaturi se najčešće navodi da je rađena po projektu arhitekte Dušana Živanovića, koji je bio projektant crkava u Jagodini, Trsteniku, Kruševcu i Banja Luci, od kojih su neke vrlo nalik lozovičkoj. Ipak novija istraživanja, sada pa na osnovu sličnosti sa crkvom u Rači Kragujevačkoj, kao mogućeg autora projekta navode okružnog inženjera Emanuela Sandera.

Kako i piše na mermeru, Opština lozovičko-saraoračka je sakupila sredstva i želela je da podigne crkvu, kakva je bila ona u Rači Kragujevačkoj, jer se broj stanovnika sela uvećao u međuvremenu, od podizanja prvotne crkve brvnare, ali su ministarstvo crkvenih dela i Mitropolija beogradska smatrali da je to prevelik objekat. Dozvolili su ipak gradnju po istom projektu – samo sa umanjenjem. Izgradnja je potrajala pet godina, a bilo je potrebno još skoro godinu dana da se crkva opremi, otuda ona dilema – da li je završena ’93. kada su okončani radovi na samoj građevini, ili ’94. kada je, na Petrovdan, crkvu osveštao mitropolit Mihailo. U međuvremenu je u crkvi urađen ikonostas sa delima onovremenih čuvenih slikara: Svete Todorovića, Đorđa Krstića, Živka Jugovića, Petra Ranosavića, Đorđa Milovanovića, Dimitrija Andrejevića, Milana Milanovića i drugih. Rađene su tehnikom ulja na platnu kaširanom na drvenu podlogu. Može se reći da ikonostas Nove lozovičke crkve predstavlja jedinstvenu galeriju srpskog slikarstva sa kraja XIX veka. Crkva poseduje i vredne primerke pokretnih ikona, bogoslužbenih knjiga i sasuda iz XVIII i XIX veka.

Baš kao i druge bogomolje u ovom kraju, i ova je imala burnu istoriju. Tako je u porti crkve lozovičke 1914. bio stacioniran jedan austrougarski konjički eskadron. Bilo je čak ideja da se od crkve napravi konjušnica, ali zalaganjem i molbama Lozovičana, u njoj nikada nisu boravili konji. To zlo u ratu crkvu nije snašlo, ali drugo jeste; Austrougari su prilikom povlačenja iz crkve odneli zvona. Nova zvona su postavljena tek 1932. godine.

Nova crkva je stalno ulepšavana, oko nje se dograđivalo i nastao je čitav jedan kompleks crkvenih zgrada, od ograde i kapije, u istim bojama kao i sam hram, do zadnje avlije. Nije se stalo ni sa oslikavanjem unutrašnjosti, pa je tako crkva dobila fresku po kojoj se pročula, a ne po ovome o čemu do sad beše reči, što je više nego vredno pažnje.

Naime, tu je jedna od najneobičnijih fresaka, kako po tematici tako i po kompoziciji. Na fresci je prikazan susret Isusa Hrista i Satane, što je samo po sebi neobičan motiv, no je još neobičniji ambijent u kome se susret dešava. Jer, Hrist i đavo se sreću na pešačkom prelazu, a iza njih se mogu videti savremene građevine, jedna koja je verovatno Empajer Stejt Bilding, ali i nuklearna elektrana, banka, kazino… Za ova dva poslednja nema dileme, tu su latinični natpisi na zgradama. Da dve bude zanimljivije, u prizor su ukomponovani i policijski automobil, i na njemu je natpis koji ne da da bude zabune, i vatrogasna kola, a čitav prizor nadleću vojni avioni.

I kako to već biva u ova moderna vremena društvenih mreža, sve je pre par godina postalo, što bi se reklo, viralno, čak je otišlo dotle da je na Fejsbuku oformljena grupa “Tumačenje freske crkve kod Lozovika”. Iz dana u dan su se članovi nadgornjavali u tumačenju simbola s freske, pa je tako primećeno da Hrist stojeći na travnjaku, još ne zgazivši na asfalt, dolazi iz netaknute prirode, a da njegov arhineprijatelj, kao oličenje svakog zla, stiže iz okruženja sa tekovinama nove civilizacije, koja predstvaljaju biblijske grehove, od oholosti do pohlepe. Avioni su povezani sa NATO agresijom 1999. godine, jedino su ostali sporni policajci i vatrogasci – da li su reprezenti nereda i bezakonja ili obratno.

Do Lozovika se, kao i do ostalih sela tog dela opštine Velika Plana, najlakše stiže auto-putem Beograd – Niš. Ukoliko dolazite starim putem Smederevo – Velika Plana, crkva se nalazi s leve strane, gledano od Smedereva, odnosno desne iz pravca Plane, vidljiva sa glavnog puta, ne možete da zalutate. Udaljenost od 23 kilometra, koliko ima od Velike Plane do Lozovika, možete da pređete i autobusom, polasci su česti, pogotovo radnim danima, a vikendom ih ima dvadesetak.

Projekat „Veliki (i mali) turistički potencijali Velike Plane“ sufinansiran je od strane Opštine Velika Plana, a stavovi izneti u podržanom medijskom projektu nužno ne izražavaju stavove organa koji je dodelio sredstva.

 

Čitaj dalje...

„Sunce“ od danas ima senzornu sobu

SMEDEREVO, 27. decembar 2018 – U prostorijama Ustanove za dnevni boravak dece, mladih i odraslih osoba sa smetnjama u razvoju ” Sunce” u Smederevu danas je svečano otvorena senzorna soba namenjena osobama sa poremećajima u senzornoj integraciji.

Ovom događaju su prisustvovali predstavnici Gradske uprave Smedereva,  donatori i njihovi saradnici, predstavnici ustanova, udruženja, preduzeća i ostalih institucija, roditelji i zakonski zastupnici korisnika usluga dnevnog boravka “Sunce”.

Čitaj dalje...

Dogovor sa HBIS-om o sprečavanju aerozagađenja

SMEDEREVO, 27. decembar 2018 – Predstavnici tri najugroženija sela, Radinca, Vranova i Ralje, sastali su se sa ljudima iz HBIS-a i dogovorili šta sve, i kada, treba da bude urađeno kako bi se sprečilo dalje aerozagađenje. Kineska kompanija je prihvatila obavezu da postavi dve merne stanice koje će kontinuirano raditi i za tu namenu je predvidela u budžetu iznos od 20 miliona dinara. Za sprečavanje štetne emisije su, kako su informisani predstavnici tri sela, spremni da ulože 800.000 evra, koliko će da košta postavljanje filtera i merača na najvećim emiterima. I, najveća, za naše prilike gotovo neverovatna cifra – 800 miliona evra! Toliko će, naime, da košta kompletno izolovanje pogona aglomeracije, koji će raditi kao apsolutno zatvoren objekat, s obzirom da je to jedini način da se famozna crvena prašina eliminiše. Za taj posao, kako su rekli predstavnici kompanije, potrebno je nešto više vremena; od 12 do 18 meseci od dana dobijanja dozvole za izvođenje građevinskih radova.

U međuvremenu su, i o tome su obavešteni predstavnici tri sela, asfaltirali put u Železari sa koga je dolazilo najviše prašine, što bi, dok sve drugo ne bude urađeno, trebalo donekle da spreči, odnosno umanji dalje zagađenje na ovaj način.

Kako se sastanak odvijao u kancelariji gradonačelnice Smedereva, i grad se uključuje; dogovoreno je da Smederevo finansira popravku već postojećih mernih stanica u Radincu i Vranovu, koje bi, zajedno sa onim koje će postaviti HBIS, davale pravu sliku stanja životne sredine.

Na kraju, utanačen je i sastanak sa ministrom za zaštitu životne sredine, koji bi trebalo, njegovo ministarstvo i Vlada, u neku ruku, da budu garanti ispunjenja svega dogovorenog. Taj sastanak bi trebalo da bude održan odmah po Novoj godini.

Čitaj dalje...

Izložba slika Dragane Grujičić

SMEDEREVSKA PALANKA, 27. decembar 2018 – U Galeriji moderne umetnosti u Smederevskoj Palanci večeras će biti otvorena izložba slika Dragane Grujičić.

Dragana Grujičić je rođena u Beogradu, diplomirala je 2008. godine na Fakultetu likovnih umetnosti u Beogradu u klasi  prof. Slobodana Roksandića na odseku za slikarstvo.

Ova mlada vizuelna umetnica istražuje ženski fizički i mentalni prostor, kroz empatiju i emotivnost, pre svega. Prejake emocije često su kontrapunkt i velikom bolu, što je karakteristično za stavove mladih, pre svega u ličnom životu, introspekciji, intimnom preispitivanju praga osetljivosti. Zato je njeno slikarstvo okrenuto auto-portretu, crveno crnim kontrastima, figurativnom izražavanju….

Otvaranje izložbe planirano je za 19 sati.

Čitaj dalje...

“Haos animatora” za klince Smedereva

SMEDEREVO, 27. decembar 2018 – Novogodišnji šou program “Haos animatora” biće održan večeras u Centru za kulturu Smederevo sa početkom u 18 sati.

Kako najavljuju iz ove ustanove, program je osmišljen tako da omogućava interakciju i učešće dece od samog dolaska u Centar do odlaska kući. Decu će dočekati Džin na štulama koji će im najaviti ceo program. Slede nastupi mađioničara, vile sa svetlećim krilima, svetlećeg robota, šou sa specijalnim efektima, kao i druženje i slikanje sa Deda Mrazom.

Čitaj dalje...

Ime sve govori: Pokajnica – crkva i manastir

VELIKA PLANA, 26 decembar 2018 – Od tri crkve brvnare u okolini Velike Plane jedino se za Pokajnicu zna, bez ikakve sumnje, ko ju je, kada i, ono najinteresantnije, iz kog razloga podigao.

Pokajnica se nalazi u Starom Selu. Kada je podignuta, crkva posvećena Svetom ocu Nikolaju Miriklijskom, tačnije prazniku Prenosa moštiju Svetog Nikole, u početku se zvanično zvala prosto i jednostavno – Velikoplanska, jer je bila parohijska, namenjena stanovnicima Novog i Starog Sela, Rakinca i Radovanja, naravno i Velike Plane, ali vrlo brzo je to promenjeno. Narod joj je nadenuo ime Pokajnica i tako je ostalo.

Podignuta je 1818. godine, o čemu svedoči urezan natpis na talpi levo od ulaza u crkvu, ali i zapis na prestonoj ikoni Svetog Đorđa koji ubija aždaju.

Crkvu je podigao smederevski vojvoda a potom i knez smederevske nahije Vujica Vulićević.  On je bio jedan od znamenitih učesnika u borbama protiv Turaka, no srpski narod mnogo više od njegovog junaštva pamti čin u kome je učestvovao, kada je ubio kuma, vođu Prvog srpskog ustanka, vožda Đorđa Petrovića – Karađorđa. Po predanju, vojvoda Vujica je bio jedan od glavnih u zaveri koja je okončana Karađorđevim ubistvom, koje je bilo u neposrednoj blizini manastira, u Radovanjskom lugu, u noći između 12. i 13. jula 1817. Smatra se da je upravo Vujica bio taj koji je poneo sa sobom odrubljenu Karađorđevu glavu, njegovu sablju, odelo, pa i ordenje i bisage u kojima je bilo 4 hiljade dukata. Ovde treba reći da jedan deo narodne tradicije govori da je crkvu podigao knez Miloš novcem nađenim kod ubijenog Karađorđa, no da se držimo predanja, koje beleži i istorija manastira. Vojvoda je, po tom predanju, zastao da se odmori na obližnjem proplanku i tek tada shvatio šta je zapravo učinio. Tada je, navodno, odlučio da upravo na tom mestu podigne crkvu, ne bi li barem nekako spravo krivicu, a srpski knjaz Miloš i njegova žena, kneginja Ljubica su mu dozvolili da iskoristi dukate koje je pronašao u Karađorđevim bisagama.

Godine 1880. crkvi je pridodat trem sa zapadne strane koji ima funkciju spolјne priprate, a tada je prerađen krov i prepokriven novom šindrom. U vreme Prvog svetskog rata postavlјena je rešetka na ogradi trema. Na samom ulazu u portu manastira nalazi se konak iz perioda gradnje crkve, u kome je danas muzejska postavka, a neposredno uz crkvu je drvena zvonara. Crkva je služila kao parohijska crkva Velike Plane sve do 1951. godine, do izgradnje i osvećenja sadašnje crkve u Velikoj Plani, da bi 1954. pri ovoj crkvi bio osnovan manastir sa muškim bratstvom, a 1991. pretvoren je u ženski manastir.

Što se same crkve tiče, ona je po mnogo čemu karakteristična za period u kome je nastala. U obliku lađe, pripada većim crkvama ove vrste, sa poligonalnim završecima na oba kraja. Temelј je od kamena, a zidovi su urađeni od hrastovih talpi, međusobno užlјeblјenih i na ponekim mestima sa unutrašnje strane, ojačanih kosnicama i gredicama. Krov, najkarakterističniji detalј brvnara, masivan je i strm. Konstrukcija ikonostasa je iz perioda gradnje crkve, a za ikone iz tridesetih godina XIX veka se smatra da su rad Konstatina Zografa. Naime, grčke signature na ikonama upućuju da je njihov autor ili Grk ili neko ko je kopirao grčka dela, a to se vidi i na ikoni svetoga Dimitrija, koji koplјem ubija bugarskog cara Kalojana.

U porti se nalazi i zvonara, zapadno od crkve, postavlјena je na četiri drvena stuba i pokrivena daskama, a nosi dva zvona. Konak je podignut je 1980-82. godine, i ima prizemlјe i sprat. U konaku je i kapela u kojoj se služi tokom zimskog perioda.

Manastir Pokajnica se u neposrednoj blizini auto puta. Kada krenete put ovog manastira vrlo je verovatno da vam mapa puta uopšte neće biti potrebna, jer postoje vrlo jasni putokazi. Odmah posle naplatne rampe kod Velike Plane isključujete se sa auto puta, skrećete levo, potom nailazite na semafor, na kome je jasan putokaz za manastir Koporin – desno i za Staro Selo, odnosno manastir Pokajnicu – ide se pravo. Kada stignete do centra Starog Sela, i tu je uočljiv putokaz za skretanje desno da biste stigli do manastira.

Projekat „Veliki (i mali) turistički potencijali Velike Plane“ sufinansiran je od strane Opštine Velika Plana, a stavovi izneti u podržanom medijskom projektu nužno ne izražavaju stavove organa koji je dodelio sredstva.

Čitaj dalje...